Historie

De geschiedenis van een 125-jarige is, zoals te verwachten valt, omvangrijk. Ter gelegenheid van dit indrukwekkende jubileum is aan de heer Wim Mes de opdracht verleend deze vast te leggen voor latere generaties. Dit zal gebeuren in een Silhouetuitgave van de Historische Reeks Maastricht, te verschijnen in de loop van 2008. Graag maken wij op deze plaats echter wat ruimte vrij voor een korte vogelvlucht door de talrijke jaren van de stedelijke muziekschool in Maastricht.

Periode 1882 - 1924

Voorafgaand aan de periode rond 1880 is Maastricht een stad die op politiek en sociaal gebied veel veranderingen heeft doorgemaakt. Van een garnizoensstad met een duidelijke elite, die met Franse flair wist te genieten van de goede dingen des levens, naar een sterk groeiende industriestad die steeds meer moeite had om de almaar toenemende arbeidersbevolking te huisvesten en om die zelfde bevolking naast het vaak zuurverdiende brood ook zijn ‘spelen’ te gunnen. Voor ‘werklieden’, zo dacht men toen, was het beoefenen van muziek een ‘uitspanning met eenen veredelende en beschavende invloed’…

Overdracht van muzikale kennis en vaardigheden in de toenmalige muzikale gezelschappen verliep zelden gestructureerd. De gemeente was dan ook weinig geneigd om particuliere initiatieven op het gebied van muziekonderwijs blijvend te ondersteunen, laat staan hiertoe zelf actie te ondernemen.

In 1881 echter, werd door de gemeenteraad een commissie ingesteld, die tot taak kreeg de levensvatbaarheid van een gemeentelijke muziekschool nader te onderzoeken. De commissie kwam tot de conlusie ‘dat eene deugdelijke muziekschool voor Maastricht noodzakelijk wordt geacht en dat een dergelijke school niet anders kan zijn dan een stedelijke inrigting…. Aan de muziekschool zou tevens moeten verbonden zijn een strijkorchest van een twintigtal voor vast aangestelde en bezoldigde executanten, dat publieke uitvoeringen geeft’.

Dit voorstel werd op 1 december 1882 aangenomen door een meerderheid van de Maastrichtse gemeenteraad. De oprichting van de Stedelijke Muziekschool en het Stedelijk Orkest was een feit.

In april 1883 werd de Duitse Otto Wolf benoemd tot directeur en dirigent. Otto Wolf was voor de opbouwfase van muziekschool en orkest zeker van groot belang en zijn kwaliteiten werden op lokaal niveau terecht gewaardeerd; briljant waren zijn prestaties echter niet.

In 1916, na ruim dertig jaren had de muziekschool behoefte aan een nieuwe, sterke leider, die breedheid van visie, veelzijdigheid, tact en hartelijkheid bezat. Iemand die, zoals de geschiedenis bewijst de bouw en het streven naar perfectionering van muziekschool en MSO met succes op zijn sterke schouders kon nemen; de Limburger Henri Hermans.

Hermans’ talenten lagen op velerlei terrein, toch bleef hij steeds een harde werker en een bescheiden mens. Een combinatie die de ontwikkeling van zowel stedelijke muziekschool en stedelijk orkest tot een eerder ongekend niveau brachten.

Periode 1924 - 1980

Dat Henri Hermans een daadkrachtig leider was bleek ook  in 1924, toen hij de oprichting van het stedelijk muzieklyceum wist te realiseren.

In 1936 werd besloten tot een splitsing van muziekschool en muzieklyceum enerzijds en stedelijk orkest anderzijds. Alphonse Crolla uit Valkenburg werd tot directeur benoemd van de onderwijsinstellingen; de om zijn nimmer aflatende energie geprezen Henri Hermans bleef tot kort voor zijn dood, in 1947, eerste dirigent van het MSO. Het nu zelfstandige orkest werd enkele jaren later, in 1955, ‘verheven’ tot Limburgs Symphonie Orkest en is sindsdien een onmisbare pijler in het hele Limburgse muzikale leven en ver daarbuiten gebleken.

Hoogtepunt in Crolla’s carrière was de erkenning van het Stedelijk Muzieklyceum als Conservatorium in 1956. Ook was er in de naoorlogse jaren geen gebrek aan toeloop van leerlingen.

Na Crolla’s afscheid in 1958 rustte op de schouders van directeur Willem Hijstek de zware taak conservatorium en muziekschool verder te ontplooien en aan te passen aan de vernieuwde eisen die in de naoorlogse periode aan het muziekonderwijs werden gesteld. Ook was passende huisvesting nog steeds een probleem, het aantal leerlingen en studenten groeide nog steeds gestaag en groot was dan ook de vreugde toen er onder Hijsteks leiding in 1961 gestart kon worden met de nieuwbouw van het pand waarin het Conservatorium tot op de dag van vandaag zijn hoofdvestiging heeft.

In 1965 kon het nieuwe tehuis betrokken worden, maar al snel werd de muziekschool hieruit ‘verjaagd’! Van het Conservatorium met zijn voor die tijd ongekend hoge kwaliteitsniveau ging een enorme aantrekkingskracht uit. Studenten en docenten kwamen van heinde en verre om in Maastricht te studeren of les te geven. Dit had voor de Muziekschool als gevolg dat er een decennium lang ‘gezworven’ werd van de ene dependance naar de andere. Een eigen thuisbasis leek nog steeds een verre droom.

Vanaf de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw gingen muziekscholen meer belang hechten aan landelijke samenhang en structuur in het muziekonderwijs. De richtlijnen die hieruit voortkwamen blijken tot de dag van vandaag zeer nuttig voor het bewaken en overbrengen van waarden die binnen het muziekonderwijs zo belangrijk geacht worden: de ontwikkeling van creatieve vermogens en uitdrukkingsmogelijkheden, scherping van het waarnemingsvermogen en het stimuleren van een sociale instelling. Ook ging de aandacht meer en meer uit naar het reguliere onderwijs. Hoe meer jonge kinderen vertrouwd worden gemaakt met muziek, hoe makkelijker de stap tot actieve deelname aan kunst en cultuur gezet zal worden, het zij op jonge, of op latere leeftijd.

Periode 1980 - 2007

Aan het einde van de jaren zeventig worden Stedelijke Muziekschool en Conservatorium organisatorisch ‘losgekoppeld’.  Vanuit diverse dependances gaat de Muziekschool vanaf 1980, onder leiding van de nieuwe directeur Gerard van Buul, definitief op zoek naar één nieuw gebouw, waarin de hele school onderdak zou kunnen vinden.

Met feestelijk trompetgeschal werd in 1983 bij het honderdjarig bestaan het nieuwe gebouw aan de St. Maartenspoort geopend. Eindelijk thuis! Sindsdien ging het alsmaar bergopwaarts met de muziekschool, die vanaf die tijd beschikte over een adequaat en modern onderkomen. De muziekschool is zich er van bewust dat men, om de sterke positie te behouden zal moeten investeren. In kwaliteit van onderwijs, maar ook wat betreft het aanbod. Ook het belang van gerichte publiciteit wordt meer en meer erkend.  

Naast de lessen voor de meer traditionele instrumenten en de lessen voor de hafa-wereld had de lichte muziek inmiddels een vaste plaats gewonnen binnen het muziekonderwijs. De pop/jazz afdeling [het latere Lighthouse of Music] mag zich ook nu nog verheugen in een almaar toenemende belangstelling.

En zo veranderde de Stedelijke Muziekschool gaandeweg in een modern muziekcentrum in het hart van Maastricht, met een open karakter, waar de actieve muziekbeoefenaar, van jong tot oud terecht kan voor individuele les of om samen met anderen te musiceren. Een instituut waar iedereen op zijn eigen niveau met muziek bezig kan zijn, als beginnende leerling, gevorderde muzikant of als voorbereiding op een studie aan het conservatorium.

In de laatste decennia van de 20e eeuw werd het maatschappelijk belang van actieve deelname aan kunst- en cultuur door jongeren en volwassenen steeds duidelijker.

Een logisch resultaat van deze tendens was in 1993 de omvorming van de Stedelijke Muziekschool tot één gemeentelijk centrum voor kunsteducatie, samen met de toenmalige Stichting Centrum voor Creatieve Vorming. Als naam werd ‘Kumulus’ gekozen, verwijzend naar de ‘stapeling’ van activiteiten.

Enkele jaren daarna, in 1997, werd de muziekschool van Valkenburg a/d Geul overgenomen. Daarmee werd het werkgebied met name van het muziekonderwijs uitgebreid van Maastricht naar het Heuvelland van Zuid-Limburg.

Later, in 2001, werd de succesvolle Jeugdtheaterschool Partoet geïntegreerd in het aanbod van Kumulus en vanaf 2004 heeft Kumulus een volwaardige ballet- en dansschool gevonden in Impulse, ballet en dans.  

Samen met alle overige afdelingen, ook de recent gerealiseerde afdelingen Literair en Kunstbeschouwing vormt de Muziekschool nu als Kumulus – Centrum voor kunsteducatie, hét bruisende middelpunt van de creatieve amateurkunst- en cultuurbeoefening in Maastricht en ver daarbuiten. Terugkijkend mogen wij daar met zijn allen vreselijk trots op zijn!